Nimêja bi pêlavan li ser miriyan betal e

Celalettin Yoyler

Yezdan; Ola İslamê jibo berjewendîya beşer û rast meşa wîya di rê ya îslamê da,jibo muslumanan Kitaba pîroza bi navê Qur'an ji pêximberê Xwe; Mihimmed'ra,bi navgîna Ferîşteyê (Melekê) wehyê: Cibrîlê emîn! şandîye.Di naveroka vê kîtaba pîroz da, jibo nîzama beşer,beşên ku jibo insanan ra pêwîstin, daye dîyarkirinê.Minak: wek beşa îbadet,ya danistandin,ya dadgerî,dadmendî û gelek beşên ku têkildar û girêdayê bi jîyana beşerva'ye dinav vê kitaba pîrozda daye eşkerekirinê. Dema em li rewşa civaka misliman dinhêrin,em dibînin ku beşên jivê civakê wek pirên ji kesên ji civaka misliman ketine nav û di berjewendî ya xwe da dane xebitandinê û kesên bawermend bi wan helwestên xweyên xirab dane xapandinê.

Em ê yek bi yekên van kirinên ku ji hêla van her du beşên (Şêx û Melan) ve ku ji derveyî Olê xistine nav civakên Misliman diyar bikin û pêşkêşî raya giştî ya bawermendên Misilman bikin. Di cara yekem da, mijara nimêja ku li ser miriyan ji hêla Dîyaneta Tirk ve, bi pêlavan ve dide kirinê, bînin ziman û ne rastiya wî bi delîlên ilmî derxine holê û civaka bawermend bi vê nerastiyê bidine zanîn.

NIMÊJA MIRÎYAN BI PÊLAVAN ÇAWA YE?

Nimêja bi Pêlavan li ser miriyan bi dîtin û fetwaya Seydayê hêja Mele Xelîl Ebdulkerîm.

Di kitêba xwe ya bi navê "Elmewsûetil Fiqhîyet" de dibêje: "Nimêja li ser mirîyan bi pêlavan betal e."

Em ê di berê de vê fetwayê bi zimanê Erebî û orjinala wê ya fetwayê binivîsînin û dû re dîtina xwe ya bi zimanê Kurdî bînin ziman.

FETWA BI EREBÎ JI KITÊBA SEYDA XELÎL GÜNENC Û FIQHA ÎSLAMÎ :ومن المؤسف آنٌه قد جرت العادة في تركيا بالصٌلاة على ا لجنا زت خارج ا لمسجد  بالأحذية

المتنجسة من غيرمبالاة لذالك ولا يدرون انٌ صلاتهم ا لتي يؤدونها باطلةْْ. قال ابن عابدين بعد كلام طويل في هذالموضوع:نعم قد توضع في بعض المواضع خارج المسجد في الشارع فيصليٌ عليها ويلزم منه فسادها من كثيرمن ا لمصلين لعموم النجاسة وعدم خلع نعالهم المتنجٌسة . ولا بآس بالصٌلات على الميت في المسجد كما هي ا لعادة المتبعة في الحرمين الشريفين عند الشافعية والحنابلة


“WATEYA HEVOK Û BÊJEYÊN EREBΔ:

Ji dil nexweşî muxabiniye çawa bûye adet ku limêja miriyan di Tirkiyê da li dervayê Mizgeftan bi pêlavê“Necis” dikin û qet biwê rewşê jî xem naxun.Bi serda nizanin limêja ku liser Mirî dikin jî betale.”ÎBNÛ ABIDÎN” di derbarê mijara Limêja liser Miriyan bi pêlavan dîtina xwe tîne ziman û dibêje:Belê raste Mirî datînin hinek cîh û meydanên dervayê Mizgeftê û liser Limêj dikin.ji ber vê limêêja ku li dervayê Mizgeftê liser Mirî dikin,jê betalbûna Limêjê ji ber necaseta pir cîhan ji hêla Limêjkeran va û dernexistina pêlavên wanên necis va peyda dibe.Tu zirara Limêja Miriyan di Mizgeftê da tuneye.Çawa ku li herdû Mescidên heremên şerif li Mekke û Medîneyê jî liser Mezhebê” Şafî'î û Henbelî “Limêja Miriyan di Mizgeftê da dikin.

Yek ji şertên limêjê ewe ku lîbasê limêjker pakê ji necasetanbe û tahirbe.Midasa limêjker jî, beşek ji lîbasê wiye û jê ne cudaye.Dema Limêjker bi lîbasê ne tahir ku Midasawiya di Lingê wîdaye li ser Mirî Limêĵke,Limêja wi betale lewra di herçar mezheban da bê îxtilaf lubsa Limêjker, mekanê limêja wî şerte ku tahirbe.Gelo kê dikare bibêje Limêjker bi pêlavên xweyên ji tuwaletê derketî dikare bibêje Limêjamina li ser Mirî duruste.?Kesê ku bi Pêlavan liser Mirî limêjke û bibêje:Limêja min Qebûle ew xwe dixapne û nikare Xuda bixapîne.

Çiqas Dewletên Misilmanên di cîhanê da hene, hemû di Mizgeftan da û bê pêlav Limêja Mirî dikin.Lê pir mixabin bi tenê Diyaneta Dewleta Tirk Limêja bi Pêlavên necis, liser Miriyan dide kirinê û din jî wek îdeolojiya fermî ya Dewletê dibêne û di xebitîne.Banga min; jibo her bawermendiye: çi Henefî çi Şafî'î ku liser miriyan bi pêlavan va Limêj nekin. Lewra pêlavên herkesî bê necaset nîne Limêja bi pêlavan betale.Disa Melayên îdeolojiya fermî nahêlin Limêja miriyan di Mizgeftanda bê kirinê û dibêjin:bîn didene mizgeftan û Qirêj dikin. Di hemî mezhebanda dîtina ku Ji hêla Mirîva Mizgeft bêne Qirêjkirinê divê li derva yê Mizgeftê bê kirinê û Mizgeftê qirêj neke.Lê divê baş bê zanînê ku Cenazeyên vê demê pir paqij têne şûştinê Mizgeftan qirêjnakin û Ji pirên kesên Limêjkerên di Mizgeftê da Limêj dikin paqijtirin û Limêja Miriyan di Mizgeftanda liser Mezhebê Şafî'î xêrtire.

CELALETTİN YÖYLER

Te kurdiya vê naverokê çiqasî eciband ? 1 2 3 4 5





Îbrahîm Osman
Îbrahîm Osman 2017-01-17

Birakujî?!
Kuştin. Jixwe kuştin bi serê xwe, kiryareke herî xerab e, hovane ye, kirête ku mirov li dijî hev û zindiyên din, dikin

Xerzî Xerzan
Xerzî Xerzan 2017-01-06

Berovajîkirina dîroka gelê Kurd ji hêla biyaniyan ve
Weke ku tê zanîn, dîroka gelê kurd dîrokeka qedîm û kevnar e.

Mahabad Felat Arda
Mahabad Felat Arda 2017-01-04

Zimanê Xuda bi kurdî ye!
Zimanê Allah û Yahova û Rab dikare bi erebî û îbranî ango hebreî be. Lê zimanê Xuda bi kurdî ye

Necîbe Qeredaxî
Necîbe Qeredaxî 2017-01-03

Modela Çareseriya Demokratîk
Berî 6 salan li Rojhilata Navîn, li Tûnisê çirûska yekemîn a serhildana gelan pêket û bi “bihara Erebî” deng veda lê nebû bihara Gelan. Ev serh...

Henîfe Hisên
Henîfe Hisên 2017-01-02

Modela çareseriyê li Bakurê Sûriyeyê ye
Hêzên ku li ser Sûriyê bi bandor in, ji ber ku rastiyekê piştguh dikin, nikarin ji pirsgirêkên Sûriyê re çareseriyê bibînin. Ev yek jî dihêle ku pi...

Rêzan Tovjîn
Rêzan Tovjîn 2016-12-30

Ji vî zopirî ve çi dixuye?
Erê, gelî hevalan, bi rastî jî em nema ji hevdu tiştekî fam dikin. Ji alî dîrokî ve em Kurd tu carî ne di asteke ev qas baş de bûn, lê bi qasî wê j...

Ezîzê Cewo
Ezîzê Cewo 2016-12-24

NÊÇÎRVAN BARZANÎ AMADE YE, KU K’URDAN BI DESTÊ K’URDAN BIDE KUŞTIN! ÇIMA?
Ev hewl, ên ku ji hêla KCKê va ji bo avakirina Yekîtîya Net’ewî hatye destpêkirin, ji hêla hemû r’êxistin, sazî, k’om û k’omeleyên k’urdî va bi erê...

Rustem Gorî
Rustem Gorî 2016-12-15

Ji bo Kurdan zivistana 2016'an
Ji bo zivistana 2016'an gelek xalên girîng hene ku mirov dikare li ser biaxive. Werin yeko yeko bi rêz bikin.

Awê Balî
Awê Balî 2016-12-04

KURDİSTANÊ ÇÊ BE
Gelo êdî dizanim Kurdistanê çê be!..

Bahoz Baran
Bahoz Baran 2016-12-03

Kurdîya Akademîk
Kurdîya akademîk ne akademîk e û li akademiyan nehatiye çêkirin!

Fêrgîn Melîk Aykoç

Yên tirk Elewî û yên kurd Yarsanî ne
Di rastiyê de ne baweriyên tirkên elewî, ne jiyana wan, ne jî têkiliya rawestan û perestina wan bi îslamiyetê re heye

Gelawêj Ewrîn
Gelawêj Ewrîn 2016-09-19

Başûr ber bi ku ve diçe?
Başûrê Kurdistanê li ber teqînê ye. Îsal jî wekî salên din mamoste û karmendan ragihandinê dê dakevin qadan û dest bi grevên giştî bikin.

Nehîr Pale
Nehîr Pale 2016-09-07

Serpêhateyek ji romana Hezar Şehîdî VII
Pêşengiya 22 salan û nemiriya ebedî; Gelhat Gabar

Rûken Sarılı
Rûken Sarılı 2016-09-02

Ferqa Navbera Devok û Çewtiyên Axaftinê
Li Herêma Mêrdînê, kes û kar tevlihev bûye. Mînakên wekî; ‘Tu bi xêr hatiye, tu çawa ye? û hwd