Nimêja bi pêlavan li ser miriyan betal e

Celalettin Yoyler

Yezdan; Ola İslamê jibo berjewendîya beşer û rast meşa wîya di rê ya îslamê da,jibo muslumanan Kitaba pîroza bi navê Qur'an ji pêximberê Xwe; Mihimmed'ra,bi navgîna Ferîşteyê (Melekê) wehyê: Cibrîlê emîn! şandîye.Di naveroka vê kîtaba pîroz da, jibo nîzama beşer,beşên ku jibo insanan ra pêwîstin, daye dîyarkirinê.Minak: wek beşa îbadet,ya danistandin,ya dadgerî,dadmendî û gelek beşên ku têkildar û girêdayê bi jîyana beşerva'ye dinav vê kitaba pîrozda daye eşkerekirinê. Dema em li rewşa civaka misliman dinhêrin,em dibînin ku beşên jivê civakê wek pirên ji kesên ji civaka misliman ketine nav û di berjewendî ya xwe da dane xebitandinê û kesên bawermend bi wan helwestên xweyên xirab dane xapandinê.

Em ê yek bi yekên van kirinên ku ji hêla van her du beşên (Şêx û Melan) ve ku ji derveyî Olê xistine nav civakên Misliman diyar bikin û pêşkêşî raya giştî ya bawermendên Misilman bikin. Di cara yekem da, mijara nimêja ku li ser miriyan ji hêla Dîyaneta Tirk ve, bi pêlavan ve dide kirinê, bînin ziman û ne rastiya wî bi delîlên ilmî derxine holê û civaka bawermend bi vê nerastiyê bidine zanîn.

NIMÊJA MIRÎYAN BI PÊLAVAN ÇAWA YE?

Nimêja bi Pêlavan li ser miriyan bi dîtin û fetwaya Seydayê hêja Mele Xelîl Ebdulkerîm.

Di kitêba xwe ya bi navê "Elmewsûetil Fiqhîyet" de dibêje: "Nimêja li ser mirîyan bi pêlavan betal e."

Em ê di berê de vê fetwayê bi zimanê Erebî û orjinala wê ya fetwayê binivîsînin û dû re dîtina xwe ya bi zimanê Kurdî bînin ziman.

FETWA BI EREBÎ JI KITÊBA SEYDA XELÎL GÜNENC Û FIQHA ÎSLAMÎ :ومن المؤسف آنٌه قد جرت العادة في تركيا بالصٌلاة على ا لجنا زت خارج ا لمسجد  بالأحذية

المتنجسة من غيرمبالاة لذالك ولا يدرون انٌ صلاتهم ا لتي يؤدونها باطلةْْ. قال ابن عابدين بعد كلام طويل في هذالموضوع:نعم قد توضع في بعض المواضع خارج المسجد في الشارع فيصليٌ عليها ويلزم منه فسادها من كثيرمن ا لمصلين لعموم النجاسة وعدم خلع نعالهم المتنجٌسة . ولا بآس بالصٌلات على الميت في المسجد كما هي ا لعادة المتبعة في الحرمين الشريفين عند الشافعية والحنابلة


“WATEYA HEVOK Û BÊJEYÊN EREBΔ:

Ji dil nexweşî muxabiniye çawa bûye adet ku limêja miriyan di Tirkiyê da li dervayê Mizgeftan bi pêlavê“Necis” dikin û qet biwê rewşê jî xem naxun.Bi serda nizanin limêja ku liser Mirî dikin jî betale.”ÎBNÛ ABIDÎN” di derbarê mijara Limêja liser Miriyan bi pêlavan dîtina xwe tîne ziman û dibêje:Belê raste Mirî datînin hinek cîh û meydanên dervayê Mizgeftê û liser Limêj dikin.ji ber vê limêêja ku li dervayê Mizgeftê liser Mirî dikin,jê betalbûna Limêjê ji ber necaseta pir cîhan ji hêla Limêjkeran va û dernexistina pêlavên wanên necis va peyda dibe.Tu zirara Limêja Miriyan di Mizgeftê da tuneye.Çawa ku li herdû Mescidên heremên şerif li Mekke û Medîneyê jî liser Mezhebê” Şafî'î û Henbelî “Limêja Miriyan di Mizgeftê da dikin.

Yek ji şertên limêjê ewe ku lîbasê limêjker pakê ji necasetanbe û tahirbe.Midasa limêjker jî, beşek ji lîbasê wiye û jê ne cudaye.Dema Limêjker bi lîbasê ne tahir ku Midasawiya di Lingê wîdaye li ser Mirî Limêĵke,Limêja wi betale lewra di herçar mezheban da bê îxtilaf lubsa Limêjker, mekanê limêja wî şerte ku tahirbe.Gelo kê dikare bibêje Limêjker bi pêlavên xweyên ji tuwaletê derketî dikare bibêje Limêjamina li ser Mirî duruste.?Kesê ku bi Pêlavan liser Mirî limêjke û bibêje:Limêja min Qebûle ew xwe dixapne û nikare Xuda bixapîne.

Çiqas Dewletên Misilmanên di cîhanê da hene, hemû di Mizgeftan da û bê pêlav Limêja Mirî dikin.Lê pir mixabin bi tenê Diyaneta Dewleta Tirk Limêja bi Pêlavên necis, liser Miriyan dide kirinê û din jî wek îdeolojiya fermî ya Dewletê dibêne û di xebitîne.Banga min; jibo her bawermendiye: çi Henefî çi Şafî'î ku liser miriyan bi pêlavan va Limêj nekin. Lewra pêlavên herkesî bê necaset nîne Limêja bi pêlavan betale.Disa Melayên îdeolojiya fermî nahêlin Limêja miriyan di Mizgeftanda bê kirinê û dibêjin:bîn didene mizgeftan û Qirêj dikin. Di hemî mezhebanda dîtina ku Ji hêla Mirîva Mizgeft bêne Qirêjkirinê divê li derva yê Mizgeftê bê kirinê û Mizgeftê qirêj neke.Lê divê baş bê zanînê ku Cenazeyên vê demê pir paqij têne şûştinê Mizgeftan qirêjnakin û Ji pirên kesên Limêjkerên di Mizgeftê da Limêj dikin paqijtirin û Limêja Miriyan di Mizgeftanda liser Mezhebê Şafî'î xêrtire.

CELALETTİN YÖYLER

Te kurdiya vê naverokê çiqasî eciband ? 1 2 3 4 5





Fêrgîn Melîk Aykoç

Du ziyaretên li Enqerê
Di demeke asayî de çûyîna birêz Mesud Barzanî bo Enqere û Tahranê tişteke normal e

Nîjad Arda
Nîjad Arda 2016-08-23

Silîva
Ger çavên te hebûna Silîva bedêla her hêstirên mîna taviya baranê jê dirijin can e

M. Çiya Mazî
M. Çiya Mazî 2016-08-22

Xemgînî jî pere nake êdî
Ku mirov di wextê wisa de li mirovan û tevgera wan dinêre, mirov dibêje qey hemû aniha dijminatiyê bi mirov dikin

Rûken Sarılı
Rûken Sarılı 2016-08-20

Di destpêka dibistanê de nêzîkahiya li hemberî zarokan
Li gorî nêrîna derûnînasan; tirsa herî mezin a zarok roja pêşîn li dibistanê dijîn, tirsa mayîna li dibistanê ye

Mahabad Felat Arda
Mahabad Felat Arda 2016-08-10

Ol, Tirs û Daxwaz
Ol, encama tirsa hebûnê ye. Lewra her hebûn xwedî encamekê ye û ew encam, bingeha hemû tirsên mirovan e

Ezîzê Cewo
Ezîzê Cewo 2016-08-08

ÊTÎMOLOJÎ – WEK ÊTÎMOLOJÎ!
(Hinek têbînî li ser r’avekirinên êtîmolojî di zimanê k’urd’î da)

Rêzan Tovjîn
Rêzan Tovjîn 2016-08-06

Girêk IV
Alîyekî me Metînî bûn, alîyê din Mehelî bûn. Metînî Kurmanc bûn, lê me ji zimanê Mehelîyan tiştek fam nedikir, digotin "bi Dimilkî dipeyivin...

Xerzî Xerzan
Xerzî Xerzan 2016-06-23

Ji hêla bûyêrnivîsên Bîzansî ve pênasekirina kurdên Merwanî wek MED
Beşa yekem a vê gotarê de, li gel çavkanîyên Bîzansî û Îslamî yên wê demê, me piştrast kir ku artêşa li hember Bîzansîyan, artêşa hevkar a Merwanî...

Bahoz Baran
Bahoz Baran 2016-06-10

Spîtama û Mantiqa Tirkî-2
Di beşê ewil ê vê nivîsê da, ji alîyê Tirkî va ez li ser mantiqa hinek hevokên romana Spîtamayê sekinîm

Sozdar Mîdî
Sozdar Mîdî 2016-05-12

Tîrêjên Çarşembê Xelek - 56
Gelo Pêximber Îbrahîm Hûrî bû? (beşê dehem) Dawerên Fîlologî (Zimanî) Evin li jêr hin dawerên fîlologî derbarê nasnameya hûrî ya pêximber Îbrahîm:

Awê Balî
Awê Balî 2016-02-13

SİTO DİBÊJE
Navê wê Sito bû, Ji xelkê Serhadê. Salên xwe çil bû, Bi derd û kul bû!..

Îbrahîm Seydo Aydogan

ŞÎDDET û PÊVAJOYA DAWÎN
Tu xêra me di yektîpî û yekrengiya milîtanîzma çepgir de tuneye, lewre tevgera me bingehên xwe ji daxwazên neteweyî werdigire

Rustem Gorî
Rustem Gorî 2016-01-23

Bîra rewşê -I-
Qey qedera me ye! An keriktira (charakter) me ye! Aha dîsa em welatekî ava dikin û ji bo gelên din nav nakin Kurdistan. Rojekê xera bibe dê bêj...

Sîdar Jîr
Sîdar Jîr 2015-05-04

LÊGERÎNA AZADİYÊ
Ligel berxwedana azadiyê ya Amerîkaya Latîn, di heman demê de berxwedana çandî jî dest pê dike

Jîr Jan Amedî
Jîr Jan Amedî 2015-04-30

TEVGERÊN SIVÎL
Li gor ilmê mentiqê îfadeya herî biçûk û ku bi serê xwe wateyekî aşkere dike navlê an biwêj e. Di mentiqê de biwêj (peyv, navlê, gotin) aşkerekirin...