Modernîteya Demokratîk çi ye?

Gotina “Modernîte” tê çi wateyê û kengî derket holê?
Di sedsala 17’mîn “Dewra Ronakbîriyê” de û di sedsala 18’mîn de bi Şoreşa Sinayî (pîşesazî) gotina “modernîte” tê pêşiya me. Lewma jî modernîte pêvajoyek dîrokî, civakî, aborî û siyasî tîne ziman. Qutbûna ji sîstema kevneşopî/pre-modern (feodal, teokratîk), pêşketina ramana rasyonel û zanistî, qîmetdayîna şexs, avakirina dewletên burokratîk û baweriya bi pêşveçûnê tîne ziman. Rengê nû yê birêxistina civakî, aborî û siyasî ye; awayê nû yê xebatê ye. Yanî modernîte “meşa bi dema niha re” ye.
Heke modernîte wêneyek bûya, di wî wêneyî de me dê guhartinên mezin ên jiyana me (zanistî, teknolojî, siyasî, aborî) bidîta.
Gelo modernîzm û modernîte du tiştên cuda ne?
Modernîzm tiştekî din e. Ew jî di dewra modernîteyê de derketiye holê. Bi taybetî di sedsala 19 û 20’mîn de gihaştiye asteka bilind a çandî, hunerî û felsefî. Helwest û bertekek li hember guhartinên bi lez ên modernîteyê ye, bertekek li hember sinayîbûnê û lawaziya formên kevneşopî ye. Helbet li dijî îdeala Modernîteyê ya aqil û pêşketinê dernakeve.
Modernîzm rexneyek li şertên jiyana nû ya modernîteyê ye. Di hunerê de (wêje, wêne, mûzîk, mîmarî) formên kevneşopî hildiweşîne, ceribandinê, perçebûnê, xwebûnê û binhiş derdixe pêş. Modernîzm şikestina xeyalên civakî ya piştî Şerê Yekem ê Cîhanî ye. Lewma jî di 1900-1940’î de dema xwe ya herî xwirt jiyaye. Bala wê bi piranî liser teşe/awa û naverokê ye, xwe di qada îfadeya çandî, xweşikî, lihevhatî, hunerî û ramanî de îfade dike.
Mînakên wê Kubîzm (Picasso), Futurîzm, Expressionism, romanên teknîka herikîna aqil bi kar tînin (James Joyce, Virginia Woolf) û mûzîka atonal (Stravinsky) in.

Ji aliyekî ve jî Modernîzm rûyê çandî yê Modernîteyê ye, îdeolên wê (xweserî, pêşketin, forma nû) di qada hunerê de vedijîne.
Têgihiştina têgehan bingeha famkirina mijaran e. Em ji çîroka pêşketina têgehan re jî dibêjin dîrok. Gelek mirov têgehên modernîte û modernîzmê têkilhev dikin. Piştî ronîkina van her du têgehan em bi kinayî têgeha Postmodernîzmê jî vebêjin, ku naveroka pêşiya me çêtir were famkirin.
Postmodernîzm di nîvê duyem ê sedsala 20’mîn de wekî şikestina xeyala aştiya cîhanî û pêşketina teqez a Modernîteyê derketiye holê. Şika ji Modernîteyê ye.
Rexneyek xwirt li Modernîteyê jî, li Modernîzmê jî dike.Çîrokên wanên mezin, rastiyên wan ên mûtlaq, aqilê wan ê cîhanî, objektîviya wan û baweriya wan a bê şik a li pêşketinê) rexne dike.
Li şûna gerdûnî û cîhaniyê “piraniyê” datîne. Li şûna objektîviyê sûbjektîviyê datîne. Li şûna baweriya rastiyek bi tenê pirbûna rastiyan diparêze. Têkiliya qail û zanistê ya bi îqtîdarê re vedikole. Parçebûnê, eklektîzm û îroniyê (tinaz) dihebîne.

Ji bo em bikaribin li ser Modernîteya Demokratîk fikrên xwe yên taybet û xweser bibêjin, îcar divê em fikrên Marks û Engels ên li ser Modernîteyê jî wekî tablo pêşkêş bikin.
Marks û Engels di Manîfestoya Komunîst de guhartina dayîmî û deverûkirina pergala bicihbûyî tînin ziman. Çawa tînin ziman?
"Hikûm û baweriyên kevin û rêzdar bi rêzikên xwe re û têkiliyên bicibûyî û rûniştî têne tunekirin, çêbûnên nû jî hîn berî rûnin û bicih bibin têne kevinkirin. Hemû tiştên hişk dibin wexm û buxwar, hemû tiştên pîroz pîroziya xwe winda dikin û di dawiyê de mirov bi dilîniyeke sar bi şertên têkildarî jiyana xwe re û bi têkiliyên xwe yên bi mirovan re rû bi rû dimîne." (Marks, Engels, Manîfestoya Komunîst)
Li gor Marks kapîtalîzm bingeha Modernîteyê bi xwe ye û mirov pê ji xwe bi dûr dikevin, dibin biyaniyê xwe.
Kapîtalîzma modern hêzek şoreşger a dayimî ye û destûrê nade rawestanê.
Meta Fetîşîzm: Bi Modernbûnê re, bireserên tên hilberîn (meta, berhem) cudahiya navbera nirxên guhartinê û bikaranînê girîng tê dîtin û têkiliyên civakî yên navbera mirovan wekî têkiliyê navbera bireseran be tê famkirin.
Veguhestina Kedê li metayê: Karektera bingehîn a kapîtalîzma modern, kirîna kedê û firotina wê ya wekî meta ye. Karker, ji bo bijîn divê hêza xwe bifiroşin. Bi vî rengî kontrola xwe ya li ser hilberînê winda dikin.
Biyanîbûn: Karker, dibe biyaniyê berhema wî hilberaye, biyaniyê keda xwe, biyaniyê xwe bi xwe û mirovên din.

Bi kurtayî, ji bo Ocalan, modernîte, ne wekî modernîteya kapîtalîst û ya dewleta navendî ye. Ew van yekan ji hev vediqetîne:

Modernîteya kapîtalîst: netew-dewlet, serdestiya bazarê, navendîbûn, baviksalarî, xerab bi kar anîn, manîpulekirin û kedxwarî.

Modernîteya demokratîk = Ji bo demokrasiya yekser, hevsengiya ekolojîk, azadiya jinan, xweseriya civakî, modernîzasyona teknolojiyê, ya rêbazên zanistî û rêxistina civakî ya bêyî monopola dewletê ya li ser rewatiya siyasî û paradîgmaya alternatîf. Öcalan vê yekê wekî veguherîneka şaristanî bi nav dike: exlaqek siyasî ya nû, saziyên civakî yên nû û li şûna tundûtûjiyê şoreşa hişmendî.

Akademiya Modernîteya Demokratîk

2 — Civakek çawa dikare bêyî dewletek "modern" be — li ​​gorî Öcalan ew çawa dikare were modernîzekirin?

Bi kurtî bersiva Ocalan:

Modernîzasyon = nûjenkirina civakî, çandî û sazûmanî, avakirina netewdewletek navendî ne pêdiviyeka erêna ye. Ev hemî jî, tên wateya pêşketinên zanistî, pisporiya teknîkî, perwerdehî, wekheviya civakî û rêbazên hilberînî û ji nû ve avakirina bi bandor a bi formên herêmî.

Pêvajo: gav bi gav, bi rêya seferberkirina civaka sivîl, perwerdehiya exlaqî-siyasî ("şoreşa wijdanî") û afirandina saziyên demokratîk ên paralel ku di dawiyê de dibin norm. Ocalan teqez dike ku dema derfet hebin, divê ev bê tundûtûjî werine kirin.

Li gorî Öcalan; kîjan sazî dikevin nav "civaka modern" û dema dewlet tê rakirin çi dimîne?

Sazîyên Öcalan destnîşan dike û ew wê çawa bêyî dewletek û ji nû ve teşe bigirin:

Meclîsên demokratîk ên yekser / meclîsên gel / komunên herêmî, ji bo herêma xwe şûna qanûnên navendî digirin; ji bo pirsgirêkên mezintir di asta konfederasyonê de yekîtiya xwe birêxistin dikin.

Meclîs û saziyên jinan ji bo modernîteya demokratîk bingeh in. (azadiya jinan wekî şertek bingehîn tê dîtin).

Kooperatîfên aborî bi xwerêveberî, li ser hilberînê kontrola herêmî datîne û monopola bazar û dewletê kêm dike.

Li şûna pergalên dadgehên dewletê, ji bo çareserkirina pirsgirêkên huqûqî û nakokiyan, li ser asta piralî û civakî, avakirina mekanîzmayên pratîkî yên yasayî yên herêmî.

Tiştê ji holê radibe an tê guhertin, mekanîzmaya netewdewlet a navendî ye. (yekdestdariya li ser amûrên tundûtûjiyê, desthilatdariya burokratîk, homojeniya neteweperest). Lê gelek fonksiyonên pratîkî (plankirin, rêvebirina edaletê, binesazî) bi saziyên gel û torên konfederasyonê ve cî diguherin, ango heman fonksiyon lê bi rewabûn û formeke cuda.

4 — Bi hebûn û xweseriya desthilatên Yasadanîn, Rêveberî û Dadwerî, bingeha Modernîteya Demokratîk temam dibe?

Ocalan dibêje jihevveqetandin û cîbicîkirina desthilatan pêwîst e lê têrê nake. Lewra li gor Modernîteya Demokratîk her wiha divê ev jî hebin:

Guhertina exlaqê siyasî: çanda sivîl, wekhevî, azadî û rizgariya jinan, ramana ekolojîk (şoreşa hişmendî û ramanî ya ferdî).

Demokratîzekirina aborî: guhertinên di xwedîbûn ango milkdariyê de, kontrola hevkar (koperativ), aboriya civakî.

Beşdariya herêmî û demokrasiya yekser: sazî û dezgeh ne li hember olîgarşiyên ji herêmê û ji rastiyên herêmê dûr in, lê li hember civakê yekser berpirs in.

Di modelên dewletên disîplînkirî de dikarin sê desthilatên serbixwe hebin, lê li gor ramana Ocalan, bêyî guhertinên çandî, civakî û aborî, modernîte wê bi navenda dewlet û sermayeyê ve girêdayî bimîne û loma jî wê kêm bimîne, têre neke.

5 — Modernîteya demokratîk di mercên Îmraliyê de (ango rewşa Öcalan bi xwe û manîfestoya wî) çi "kodan" (prensîb/merc) dihewîne?

Li gor nivîsên ji Îmraliyê şandiye û manîfestoya dawî, mirov dikare prensîbên berbiçav destnîşan bike:

Bêtundûtûjî û bêçekbûn; banga dawî ya Öcalan ji bo rêlibervekirina çareseriya siyasî, danîna çekan e.

Konfederasyon, ne netewdewleteka nû ye lê di avahiyên konfederasyonê de nenavendîkirina sazûmanî ye.

Pêşengiya jinan û azadiya zayendî ji bo civaka demokratîk şertên bingehîn in.

Veguhestina ekolojîk, domdarî, xweragirî û hilberînên herêmî wekî nirxên bingehîn tên pênasekirin.

Di qonaxek veguhêz de garantîya hiqûqî û lihevhatina civakî wekî garantiya ji bo pirrengiya siyasî, mafên hindikahiyan û pêvajoyên efû/lihevhatinê tê nirxandin.

6 — Bi kurtayî, peyam çi ye?

Ocalan: modernîte dikare û divê demokratîk, nenavendî, femînîst û ekolojîk be. Ji bo vê, bêtundûtûjiya siyasî, bêçekkirin û avakirina xwerêveberiya demokratîk pêdiviyên bingehîn in.

Guherîna têgînî: Ocalan lêpirsîna têkiliya navbera modernîzekirin û avakirina dewletê/pîşesaziya netewî dike. Li gor pêşniyaza Ocalan, bêyî formên otorîter û neteweperest ên ku dewletê ji nû ve ava dikin, modernîzekirin dikare di warê perwerde, wekheviya zayendî, jêhatîbûna teknîkî, aboriya ekolojîk de were wateya modernîzasyona civakî û çandî.

Di dîrokê de, gelek welat bi rêya dewletên bihêz modernîze bûne. Lê li gor Ocalan ev ne yekane rê ye û alternatîfeka normativ pêşkêş dike: avakirina modernîteyê bi rêya saziyên sivîl û konfederasyonî û xwerêveberiya aborî. Ev handaneka teorîk û pratîkî ye ku pêdivî bi seferberiya civakî û garantiyên navneteweyî dibîne.

Eger mirov bi awayekî tund ji teoriya modernîteya bi dewletê ve girêdayî ye dest pê bike, modela Ocalan hîpotezeka alternatif a bi alozî ye ku divê bi daneyên berçav were ceribandin. Di pratîkê de, modela wî pêdivî bi torên bi îstiqrar, çavkaniyên, perwerdehî û garantiyên ewlehiyê dibîne. Lê li gor Ocalan ev fonksiyon dikarin bi awayên din (kooperatîf, konfederasyon, peymanên navneteweyî) werin organîze kirin.

1 8

1 8

1 8